Na lokaciji industrijske deponije Rača kod Zenice prije izvjesnog vremena odložena je određena količina vatrostalne opeke koja pokazuje visok stepen radioaktivnog zračenja.

Alarmirajuće je to što je veći dio navedene radioaktivne opeke domicilno stanovništvo raznijelo kao građevinski materijal ne shvatajući sve opasnosti po zdravlje kojem može biti izloženo. Navodno, kao građevinski materijal, ista je opeka dospjela i u druge dijelove Bosne i Hercegovine. Smatram da je ovaj slučaj potvrda upozorenja o postojanju prakse nekontrolisanog i nelegalnog odlaganja radioaktivnih materijala na industrijsku deponiju Rača i da je potrebno urgentno djelovati radi zaštite zdravlja građana koji su došli u kontakt s navedenom radioaktivnom opekom uz doprinos koji bi trebala dati Državna regulatorna agencija za radijacijsku i nuklearnu sigurnost u BiH.

Citirano je upozorenje za javnost koje je uputio dipl. ing. Hasan Kreho, aktivista iz Zenice, na adrese medija i više domaćih i međunarodnih institucija. Kreho je pojasnio da je opeka kontaminirana u okviru zasad nepoznatog industrijskog procesa i da je posebna opasnost što fizička lica dolaze iz raznih gradova BiH da bi kupili vatrostalnu opeku na Rači za upotrebu  kod izrade: peći za ugostiteljstvo (npr. peći za  pizze),  kamina, zidanih roštilja  itd.

O slučaju piše i Muhamed Pivić na svom blogu 32. vijećnik. Evo, šta navodi:

- Ono što znamo je da je krajem 2010. godine i sredinom 2011. godine vršeno ispitivanje na kontaminaciju tla. Ispitivanje je izvršeno na nekoliko lokacija, u blizini “Arcelor Mitala Zenica” gdje je ustanovljen nivo kontaminacije tla veći od normalnog i dozvoljenog.

Ispitivanjem je konstatovano da je radioaktivnost zemljišta na deponiji industrijskog otpada “Rača” ispod graničnih vrijednosti.

Međutim, osvrnuvši se na posljednje informacije portala rtvze.ba i tvrdnje Hasana Krehe, tj. da je na lokaciji industrijske deponije “Rača” prije izvjesnog vremena odložena određena količina vatrostalne opeke koja pokazuje visok stepen radioaktivnog zračenja, možemo se zapitati ima li razloga za brigu.

Na fotografijama se vidi da je na lokalitetu Banloza ista opeka već upotrebljena za nasipanje pristupnog puta na cestu.

Prema izjavi jednog od dobro upućenog mještanina iz okolnog naselja, opeka koja se nalazi na deponiji industrijskog otpada “Rača” koristi se u razne svrhe a kao jedan od primjera mještanin navodi da kupac iz npr. Busovače ne zna porijeklo opeke te postoji opasnost od oboljenja na širem području BiH.

Nažalost, u nedostatku mjernog instrumenta na licu mjesta nismo mogli utvrditi stepen radioaktivnosti navedene opeke, ali isti mještanin tvrdi da su već vršili mjerenje, kao i da je Geigerov brojač davao akustični signal da je zračenje prekoračilo graničnu vrijednost.

Ono što bi građani, pogotovo korisnici navedene opeke (ukoliko je radioaktivna) trebali znati, je da “par tjedana nakon izlozenosti radijaciji tijelo počne ispaštati” … Doze zračenja koje ljudi primaju mjere se u jedinicama koje se nazivaju “rem” ili “sievert”.

Jedinica za efektivnu dozu u SI sistemu kojom se uzima u obzir različitost vrste zračenja, odnosno njihovog biološkog uticaja je sivert (Sv). Sv je velika jedinica I u praksi se radijacija mjeri u jedinicama koje su manje od nje.

1mSv (milisivert) je jedinica koja je 1.000 puta manja od Sv.

1µSv (mikrosivert) je 1.000.000 puta manja od Sv.

Učinci raznih doza zračenja:

  • 0 – 0.25 Sv (0 – 250 mSv): nema simptoma
  • 0.25 – 1 Sv (250 – 1000 mSv): Neki ljudi osjećaju mučninu, gubitak, oštećenje koštane srži, limfnih čvorova i slezine.
  • 1 – 3 Sv (1000 – 3000 mSv): Srednje do učestala mučnina, gubitak apetita, infekcija učestalije oštećenje koštane srži, limfnih čvorova i slezine i mala vjerovatnoća oporavka.
  • 3 – 6 Sv (3000 – 6000 mSv): Česta mučnina i gubitak apetita, krvarenje, infekcija, dijareja, ljuštenje kože, sterilitet, smrt ukolko se osoba ne tretira.
  • 6 – 10 Sv (6000 – 10000 mSv): Svi prethodno navedeni simptomi plus umanjenje centralnog nervnog sistema, smrt izvjesna.
  • Iznad 10 Sv (10000 mSv): Onesposobljenost i smrt.